Phát triển nguồn nhân lực Hà Tĩnh, cơ hội, nhận thức và trách nhiệm

     Ở Hà Tĩnh, phát triển nguồn nhân lực có những thuận lợi cơ bản:

     Nhận thức của Đảng bộ, chính quyền tỉnh về vai trò nguồn nhân lực trong phát triển kinh tế-xã hội tỉnh nhà, trong hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế ngày càng đầy đủ, đúng đắn. Tập trung quyết liệt vào việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại chỗ cho các dự án trên địa bàn tỉnh được Đảng bộ, chính quyền tỉnh nhà ưu tiên hàng đầu. Hà Tĩnh có truyền thống hiếu học, học giỏi, yêu nước, sống nhân văn, nhân đạo, sáng tạo và chịu khó lao động. Liên tục trong nhiêu năm gần đây, giáo dục & đào tạo Hà Tĩnh đạt thành tích cao và phát triển vững chắc, tạo tiền đề quan trọng về học vấn phổ thông, nhân cách, lý tưởng sống, niềm tin vào đường lối lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; thanh niên vững tin tham gia các lớp đào tạo nhân lực chất lượng cao, sẵn sàng hội nhập thị trường lao động trong nước, khu vực và quốc tế. Hà Tĩnh hiện thu hút nhiều dự án đầu tư trọng điểm từ Trung ương triển khai trên địa bàn tỉnh.

     Trong thập niên vừa qua (từ năm 2001 đến năm 2010), phát huy thuận lợi, Hà Tĩnh đã đạt những thành tích đáng kể trong đào tạo nguồn nhân lực:

      Quan tâm đến đào tạo nhân lực chất lượng cao: Toàn tỉnh có 64154 học sinh  trúng tuyển đại học, cao đẳng, chiếm tỷ lệ 31,40 % học sinh tốt nghiệp (cao hơn bình quân chung cả nước hơn 11 %), trong đó có 368 em là Học sinh giỏi Quốc gia (1 em tham dự và đạt Huy chương bạc Toán quốc tế, 2 giải Nhất,  43 giải Nhì, 150 giải Ba). Học sinh Hà Tĩnh theo học nhiều ngành nghề khác nhau trong thị trường lao động: từ Kinh tế, Thương mại, Dịch vụ đến Khoa học cơ bản, Kỹ thuật, Công nghệ thông tin, Viễn thông, Tự động hoá.... Nếu có môi trường phát triển thuận lợi để các em phát huy hết khả năng của mình phục vụ quê hương, đất nước thì đây thực sự là nguồn nhân lực chất lượng cao đáng được trân trọng.

    Công tác đào tạo nhân lực kỹ thuật được chú trọng. Trong 10 năm qua đã có 19822 người theo học ở 25 mã ngành trung cấp chuyên nghiệp (Nông, Lâm nghiệp, Y tế, Văn hoá nghệ thuật, tài chính, sư phạm…), đào tạo nghề cho hơn 210.000 lao động là học sinh tốt nghiệp THCS, THPT, trong đó trình độ cao đẳng và trung cấp nghề xấp xỉ 30.000 người.

     Nhận thức rõ vai trò của nhân lực lao động kỹ thuật, ngày 20 tháng 3 năm 2006, Uỷ ban nhân dân tỉnh đã ban hành Quyết định số 20/2006/QĐ-UBND bổ sung nhiệm vụ dạy Bổ túc văn hoá THPT kết hợp đào tạo nghề cho các Trung tâm kỹ thuật tổng hợp-hướng nghiệp. Sau 5 năm thực hiện, toàn tỉnh đã mở hàng trăm lớp với hơn 4700 học viên Bổ túc THPT đồng thời liên kết với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp hợp pháp đào tạo nghề trình độ trung cấp cho các em, bao gồm các nghề: Cơ khí Hàn, Gò, Điện dân dụng, Điện Công nghiệp, May dân dụng, May Công nghiệp, Kỹ thuật lái máy công trình, Tin học, Kế toán…. Sau 3 năm học, ra trường, trong hành trang vào đời, các em có 2 văn bàng: Bằng tốt nghiệp Bổ túc THPT và Bằng Trung cấp nghề. Đến nay đã có 1300 em được đào tạo đã tốt nghiệp theo mô hình này. Hầu hết các em đều có việc làm, thu nhập ổn định. Nhiều em trong số đó đã đi xuất khẩu lao động nước ngoài có thu nhập khá, số còn lại hoặc làm thợ trong các khu công nghiệp trong nước, trong tỉnh hoặc làm việc trong khu vực doanh nghiệp tư nhân trên mọi miền đất nước.

    Đầu tư xây dựng các cơ sở đào tạo đa cấp, đa ngành trong tỉnh: Trường Đại học Hà Tĩnh thành lập năm 2007, đến nay đã và đang đào tạo hơn 40 mã ngành từ trình độ trung cấp, cao đẳng, đại học đến sau đại học, với gần 6000 sinh viên, học sinh, quy mô phát triển giai đoạn 2015-2020 là 15.000 đến 20.000 sinh viên, học sinh. Trường Cao đẳng Y tế Hà Tĩnh được nâng cấp từ Trường Trung cấp Y tế Hà Tĩnh năm 2006, hiện đang có 1517 sinh viên, học sinh theo học từ trình độ sơ cấp, trung cấp đến cao đẳng các ngành Y, Dược. Trường Trung cấp Văn hoá nghệ thuật Hà Tĩnh, trường Trung cấp Kỹ thuật Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Tĩnh đang phấn đấu đạt các tiêu chuẩn quy định để đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo nâng cấp thành trường cao đẳng thuộc tỉnh. Các cơ sở đào tạo này đang từng bước khẳng định vị thế của mình trên toàn quốc.

     Tuy nhiên, phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở Hà Tĩnh vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức:

      Khí hậu Hà Tĩnh nói riêng, các tỉnh Bắc miền Trung nói chung khắc nghiệt, địa hình không thuận lợi, giao thông đi lại khó khăn, đầu tư trong và ngoài nước ít.

      Nguồn lực lao động chủ yếu ở nông thôn; phải lấy lao động nông nghiệp đi đào tạo về phục vụ trong công nghiệp, thương mại, dịch vụ. Quá trình đào tạo như thế mất nhiều thời gian để trang bị nhận thức, tri thức, chuyển đổi tâm lý, sửa đổi lề lối làm việc. Thanh niên nông thôn vốn là những người thiếu tác phong công nghiệp; nhận thức về văn hóa pháp luật, khả năng giao tiếp, ứng xử tình huống trong thị trường lao động thời mở cửa  hạn chế.

     Tầm vóc, thể lực của người Hà Tĩnh còn quá khiêm tốn.

     Tỷ lệ công nhân kỹ thuật qua đào tạo còn thấp. Quan niệm chỉ có học đại học, cao đẳng, phấn đấu thành công chức, viên chức nhà nước mới thực sự là có tương lai, tâm lý thích làm thầy, ngại làm thợ ăn sâu vào tiềm thức người lao động ở mọi lứa tuổi, mang tính “cha truyền con nối”, khó thay đổi.  

      Quy mô các cơ sở giáo dục nghề nghiệp nói chung, các Trung tâm kỹ thuật tổng hợp-hướng nghiệp nói riêng còn quá nhỏ, biên chế ít; đặc biệt là đội ngũ giáo viên dạy nghề ở mọi trình độ vừa thiếu, vừa yếu, đất đai, nguồn tài chính, cơ sở vật chất, đặc biệt là cơ sở thực hành nghề nghiệp, thiết bị dạy học quá thiếu thốn, chưa được quan tâm đầu tư đúng mức. Đầu tư cho cơ sở đào tạo chưa tương xứng với chủ trương, yêu cầu nhiệm vụ, vì vậy; đã ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo.

      Trách nhiệm và một số giải pháp:

      Trách nhiệm của ngành Giáo dục và Đào tạo, ngành Lao đông-Thương binh và Xã hội trong việc phát triển nguồn nhân lực là rất lớn. Tuy nhiên, rất cần sự phối hợp của các cấp, các ngành từ trung ương đến địa phương; sự quyết liệt trong chỉ đạo, điều hành, trong đầu tư của Chính phủ, của UBND tỉnh theo tinh thần các Nghị quyết của Đảng.

     Để sớm có đủ nguồn nhân lực cho phát triển trong khu vực Bắc Trung bộ nói chung, tỉnh Hà Tĩnh nói riêng, chúng tôi xin đề xuất một số giải pháp sau:

     Về đảm bảo số lượng, cân đối cơ cấu nguồn nhân lực.

    Trên cơ sở hướng dẫn của Trung ương, UBND tỉnh xây dựng chiến lược và lộ trình phát triển nguồn nhân lực hợp lý từ nay đên 2020, tầm nhìn đến 2050. Trước mắt, UBND tỉnh ban hành cơ chế, chính sách tuyển dụng đội ngũ giảng viên, giáo viên; tranh thủ sự giúp đỡ của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội đâu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, nghiên cứu khoa học cho các cơ sở đào tạo hiện có trong tỉnh để các cơ sở này mở mã ngành theo yêu cầu nhân lực phục vụ các khu công nghiệp, khu du lịch, thương mại, dịch vụ, dự án của tỉnh và trung ương trên địa bàn theo tinh thần Thông báo số 248/TB-VPCP ngày 16/9/2010 của Văn phòng Chính phủ về Kết luận của Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân tại hội nghị về đào tạo và bảo đảm nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu Khu Kinh tế Vũng Áng; đồng thời xem xét đầu tư và kêu gọi đầu tư các cơ sở đào tạo mới và hợp lý, tranh thủ ý kiến của Ban chỉ đạo phát triển nguồn nhân lực trung ương để đảm bảo nguồn nhân lực toàn vùng, đề xuất xây dựng các cơ sở đào tạo nghề trong doanh nghiệp, dự án trên địa bàn.

     Sở Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo các cơ sở giáo dục phổ thông tập trung làm tốt hơn nữa công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về hướng nghiệp để học sinh tốt nghiệp THCS, THPT chọn đúng nghề, đúng cơ sở đào tạo đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực phục vụ các dự án trọng điểm của tỉnh, của quốc gia trên địa bàn tỉnh, vùng; chủ trì phối hợp với Sở Lao động –Thương binh và Xã hội, Sở Nội vụ tham mưu UBND tỉnh sáp nhập các trung tâm Giáo dục thường xuyên, Kỹ thuật tổng hợp-Hướng nghiệp với Trung tâm dạy nghề các huyện, thị xã, thành phố; đồng thời xây dựng các giải pháp phù hợp nhằm xây dựng, phát triển và nâng cao năng lực cho các cơ sở này theo hướng dẫn tại Văn bản số 3434//UBND-VX ngày 06/10/2010 của UBND tỉnh.

    Về đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực.

    Ngành Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở đào tạo tăng cường các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện để học sinh, sinh viên sống có hoài bão, lý tưởng, có kiến thức văn hóa, chuyên môn, nghiệp vụ giỏi, sẵn sàng cống hiến sức lực và trí tuệ của mình vì sự lớn mạnh của quê hương, đất nước.

    Các địa phương trong tỉnh cần tích cực tuyên truyền, quảng bá về tương lai phát triển gần của tỉnh và khu vực Bắc miền trung, có chính sách thỏa đáng để  thu hút con, em tỉnh nhà tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng, trung cấp, thợ bậc cao trên cả nước về xây dựng quê hương Hà Tĩnh.

     Các cơ sở đào tạo phải xây dựng và công bố chuẩn đầu ra của sinh viên, học sinh tốt nghiệp (về tri thức, kỹ năng hành nghề, hành vi, nhận thức, thái độ lao động…), cam kết chịu trách nhiệm về chất lượng nhân lực do mình đào tạo; thúc đẩy cơ chế đặt hàng nhân lực giữa nhà trường và doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, đảm bảo gắn đào tạo với sử dụng.

     Hy vọng Uỷ ban nhân dân tỉnh tích cực tham mưu Chính phủ sớm thay đổi chính sách ưu tiên tuyển dụng, sử dụng, đãi ngộ giáo viên các cấp học, ngành học, như thế mới khuyến khích học sinh giỏi vào sư phạm, giáo viên giỏi an tâm với nghề góp phần đào tạo nguồn nhân lực cho quê hương, đất nước. Đây là vấn đề bức thiết, quyết định chất lượng nguồn nhân lực các ngành nghề khác.

     Làm tốt công tác đảm bảo số lượng và chất lượng, gắn đào tạo với sử dụng hợp lý nguồn nhân lực không những đảm bảo sự phát triển nhanh và bền vững của tỉnh nhà mà còn tránh sự lãng phí lớn về ngân sách trong đào tạo hiện nay.

     . Phan Đình Lai