Bản in

Tích hợp giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu trong môn Địa lí

Tiết học Địa lí tại trường THCS Lâm Hợp (Kỳ Anh)
Tiết học Địa lí tại trường THCS Lâm Hợp (Kỳ Anh)


Bước sang thế kỷ XXI, nhân loại đang phải đối mặt với một thách thức lớn, đó là sự biến đổi khí hậu (BĐKH) toàn cầu. BĐKH đã có những tác động sâu sắc, mạnh mẽ đến mọi hoạt động sản xuất; đời sống của sinh vật và con người; môi trường tự nhiên, kinh tế - xã hội của cả mọi châu lục, mọi quốc gia trên Trái Đất. Những biểu hiện, đặc điểm, nguyên nhân và tác động của BĐKH đã được nghiên cứu, tìm hiểu cặn kẽ. Các giải pháp mang tính chiến lược toàn cầu và của mỗi quốc gia trên thế giới về ứng phó có hiệu quả với BĐKH cũng đã được đề ra và thực hiện ráo riết.




Nhận thức rõ những ảnh hưởng lớn do BĐKH gây ra, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH (Quyết định số 158/2008/QĐ-TTg ngày 2/12/2008). Để thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt Kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH của ngành Giáo dục giai đoạn 2011 - 2015 và phê duyệt Dự án "Đưa các nội dung ứng phó với BĐKH vào chương trình Giáo dục và Đào tạo giai đoạn 2011 - 2015"; từ đó, việc tích hợp nội dung này vào các môn học đã được triển khai đồng bộ.

 

Môn Địa lí là môn học có nhiều nội dung để giáo dục ứng phó với  BĐKH. Với mục tiêu của chương trình nhằm cung cấp cho HS những kiến thức phổ thông, cơ bản, cần thiết về các thành phần cấu tạo của Trái Đất, các hiện tượng, sự vật địa lí và tác động qua lại giữa chúng; một số quy luật phát triển của MT tự nhiên trên Trái Đất ; dân cư và các hoạt động của con người trên Trái Đất ; mối quan hệ giữa dân cư, hoạt động sản xuất và MT; sự cần thiết phải khai thác hợp lí tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ MT nhằm phát triển bền vững; đặc điểm tự nhiên, dân cư, kinh tế - xã hội của một số khu vực khác nhau và của một số quốc gia trên thế giới, một số đặc điểm của thế giới đương đại; đặc điểm tự nhiên, dân cư và tình hình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam; những vấn đề đặt ra đối với cả nước nói chung và các vùng, các địa phương nơi HS đang sinh sống nói riêng...; vận dụng tri thức địa lí để giải thích các hiện tượng, sự vật địa lí và bước đầu tham gia giải quyết những vấn đề của cuộc sống phù hợp với khả năng của HS. Từ những mục tiêu trên có tác dụng bồi dưỡng cho HS tình yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước thông qua việc ứng xử thích hợp với tự nhiên và tôn trọng các thành quả kinh tế, văn hoá của dân tộc cũng như của nhân loại.

 

Căn cứ vào vị trí và mục tiêu của môn học, dễ thấy môn Địa lí trong trường phổ thông phải đi tiên phong trong việc giáo dục BĐKH. Vì môn Địa lí trang bị cho HS những kiến thức tổng hợp về Địa lí tự nhiên và Địa lí kinh tế - xã hội, mà từng thành phần hoặc tổng hợp thể tự nhiên hay kinh tế - xã hội đều liên quan hoặc trực tiếp, hoặc gián tiếp đến BĐKH. Tùy từng trường hợp cụ thể, các đối tượng địa lí tự nhiên hay kinh tế - xã hội có lúc là tác nhân, có khi lại là đối tượng phải hứng chịu hậu quả của BĐKH.

 

Qua việc rà soát chương trình và sách giáo khoa Địa lí cấp THCS, THPT và  có nhiều bài có khả năng giáo dục ứng phó với BĐKH. Tuy nhiên, việc giáo dục ứng phó với BĐKH thông qua các bài này hầu hết được thể hiện ở mức độ liên hệ. Đây là vấn đề hết sức khó khăn cho GV. Vì lúc này, GV phải biết tìm kiếm và lựa chọn thông tin về BĐKH một cách hợp lí để làm sao khi lồng ghép không gây quá tải cho bài học, không biến bài học địa lí thành bài giáo dục ứng phó với BĐKH.

 

Vì vậy, trong tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH trong môn Địa lí cần tuân thủ theo các nguyên tắc: Phải đảm bảo mục tiêu bài học; không làm quá tải chương trình, quá tải nội dung bài học ; không phá vỡ nội dung môn học, có nghĩa là không biến bài Địa lí thành bài giáo dục ứng phó với BĐKH; không đưa những nội dung tích hợp quá xa lạ đối với bài học; việc tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH vào bài học phải tự nhiên, không gò ép và cố gắng liên hệ với thực tiễn địa phương.

 

      .Trần Hậu Tú

      (Sở GD&ĐT)




Tin mới nhất Tin mới nhất