Giáo dục trung học phổ thông Hà Tĩnh - một năm nhìn lại

     Nếu năm học 2008 - 2009, số trường THCS và THPT đạt được tiêu chuẩn trường học thân thiện, học sinh tích cực là 85 trường (THCS: 66 trường, tỉ lệ 34%; THPT: 19 trường, tỉ lệ 42%), thì đến hết năm học 2009 - 2010 có thêm 8 trường THPT và 22 trường THCS đạt tiêu chuẩn trường học thân thiện. Nâng tổng số trường học thân thiện trong toàn tỉnh đến năm học 2009 - 2010 lên 113 trường (THCS: 88 trường, tỉ lệ 45,36%, THPT: 25 trường, tỉ lệ 55,55%), trong đó THCS có 40 trường xuất sắc, 48 trường tốt; THPT có 10 trường xuất sắc, 15 trường tốt.

    Một năm nhìn lại của phòng Giáo dục Trung học Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Tĩnh chúng ta không thể không nói tới việc thực hiện các mục tiêu phổ cập giáo dục THCS, phát triển giáo dục sau THCS; phổ cập GDTrH, quản lý dữ liệu phổ cập giáo dục liên thông các cấp học và liên thông các cấp hành chính (xã, huyện, tỉnh, Bộ GDĐT); giảm số lượng học sinh lưu ban, bỏ học, tăng cường giúp đỡ học sinh yếu kém và giáo dục hòa nhập. Với kết quả đạt được: Duy trì 100% số xã, thị trấn (262/262) đạt chuẩn phổ cập THCS. Tỉ lệ các tiêu chuẩn đều tăng lên so với các năm trước. Trong đó, đặc biệt tỉ lệ đạt tiêu chuẩn 2b (tỉ lệ 15-18 tuổi có bằng tốt nghiệp THCS so với tổng số người trong độ tuổi 15-18 tuổi) là 93,8% tăng gần 0,5% so với năm trước; phổ cập GDTrH với kết quả cụ thể: Tiêu chuẩn 1a: 100%  xã, phường, thị trấn đạt chuẩn phổ cập GDTHCS. Đến nay, toàn tỉnh có 49 đơn vị xã, phường, thị trấn đạt phổ cập bậc Trung học, đạt tỉ lệ 18,8% tăng 25 xã, phường, thị trấn so với năm học trước. Cùng với việc tham mưu, chỉ đạo và giám sát giáo dục toàn diện, đại trà và mũi nhọn, phòng Giáo dục Trung học còn thực hiện việc giúp đỡ học sinh học lực yếu kém và giáo dục hòa nhập cho trẻ em khuyết tật. Vì vậy, trong năm học này số lượng học sinh bỏ học của cả 2 cấp THCS và THPT là 549 em (trong đó, THCS là 255 em, THPT là 294 em). So với năm học trước số học sinh bỏ học giảm nhiều. Đối với học sinh khuyết tật nặng, có danh sách để hỗ trợ riêng và lập hồ sơ y tế. Việc đánh giá xếp loại học sinh khuyết tật nặng được xem xét theo từng trường hợp cụ thể, không xếp các em vào diện học lực yếu kém, không coi là học sinh không chuyên cần, ngồi sai lớp. Các trường đã tạo điều kiện thuận lợi hỗ trợ về vật chất, động viên khuyến khích về tinh thần, tạo môi trường thân thiện để các em tự tin hòa nhập. Vì vậy, học sinh khuyết tật đã có được điều kiện thuận lợi để học tập, hòa nhập; có học sinh đã đạt kết quả cao trong học tập như em Nguyễn Văn Chung, học sinh lớp 11 trường THPT Kỳ Anh đã đạt giải nhì trong kỳ thi học sinh giỏi tỉnh năm học 2009 -2010.

    Thực hiện Hướng dẫn của Bộ về đánh giá 3 năm thực hiện Chương trình - sách giáo khoa cấp THPT,  phòng Giáo dục Trung học đã phối hợp cùng với các trường THPT tổ chức Hội thảo đánh giá 3 năm thực hiện Chương trình - sách giáo khoa THPT và dạy học phân hóa bằng phân ban kết hợp với dạy học tự chọn một cách nghiêm túc. Thực hiện việc dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình giáo dục phổ thông (CTGDPT) của Bộ; Sở đã tổ chức các chuyên đề dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng của các môn học; phân công giáo viên giỏi có nhiều kinh nghiệm, đi đầu trong việc đổi mới phương pháp dạy học dạy mẫu để từ đó nhân rộng trong toàn tỉnh; xây dựng các tiêu chí đánh giá, xếp loại giờ dạy giáo viên; căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng của CTGDPT để thanh tra, kiểm tra, xếp loại giáo viên. Phòng Giáo dục Trung học đã góp một phần công sức không nhỏ trong việc  thực hiện chương trình giáo dục phổ thông và kế hoạch giáo dục, đổi mới KTĐG thúc đẩy đổi mới PPDH, tuân thủ quy chế chuyên môn, thi cử. Triển khai nội dung giáo dục địa phương, lồng ghép tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường, tích hợp sử dụng năng lượng có hiệu quả; bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học trong nội dung một số môn học và hoạt động giáo dục. Đặc biệt, từ năm 2007,  phòng Giáo dục Trung học đã hoàn thành việc biên soạn tài liệu địa phương cấp THCS (gồm sách hướng dẫn giảng dạy cho giáo viên và sách học sinh) để phục vụ việc giảng dạy và học tập của GV, HS bắt đầu từ năm học 2007- 2008 đến nay. Đây là đề tài khoa học đã được Hội đồng khoa học cấp tỉnh đánh giá xuất sắc. Qua hơn 2 năm thực hiện việc dạy học chương trình địa phương đã phát huy hiệu quả tốt. Đối với cấp THPT, các chuyên viên phụ trách bộ môn của những môn học có chương trình địa phương đã Hướng dẫn các trường biên soạn tài liệu sát với tình hình địa phương để phục vụ cho việc giảng dạy và học tập của GV, HS. Vì vậy, việc thực hiện giáo dục địa phương đã được thực hiện nghiêm túc, đạt hiệu quả cao. Trước khi bước vào năm học mới, tổ chức chuyên đề, tập huấn giới thiệu chương trình, những vấn đề khó, mới trong SGK; rèn luyện kĩ năng trong việc soạn giáo án, kiểm tra, đánh giá, giảng dạy theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy học cho tất cả giáo viên ở các cấp học.

    Phòng Giáo dục Trung học phối hợp chặt chẽ với Thanh tra Sở tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động chuyên môn của các nhà trường và giáo viên. Kiểm tra hồ sơ chuyên môn, dự giờ lên lớp của giáo viên; khảo sát chất lượng học sinh. Không ngừng tổ chức chỉ đạo giáo viên trong việc tự nghiên cứu, học hỏi kiến thức chuyên môn, phương pháp giảng dạy qua mạng Internet. Sở đã xây dựng cổng thông tin điện tử để phổ biến các hoạt động chuyên môn và cung cấp các tài nguyên, thiết thực phục vụ cho việc nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên; đồng thời đã xây dựng hệ thống hộp thư điện tử của các đơn vị giúp cho việc trao đổi tài liệu, kinh nghiệm giảng dạy giữa các giáo viên được thuận lợi hơn. Năm học 2009 - 2010, phòng GDTrH đã phối hợp với Thanh tra Sở tiến hành thanh tra, kiểm tra được 33 trường THCS của 12 huyện, thành phố, thị xã trong tỉnh (100% huyện, thành phố, thị xã). Kết quả: Tổng số tiết dự giờ: 168 tiết (trong đó, giỏi: 3 tiết (1,8%), khá: 53 tiết (31,5%), trung bình: 108 tiết (64,3%), yếu: 4 tiết (2,4%)). Đối với cấp THPT, Sở đã thanh tra, kiểm tra được 38 trường THPT/45 trường THPT (84,4% các trường THPT trong tỉnh). Kết quả: Tổng số tiết dự giờ: 1007 tiết, trong đó giỏi: 12 tiết (1,2%), khá: 419 tiết (41,6%), trung bình: 560 tiết (55,6%), yếu: 16 tiết (1,6%).

    Cùng với việc chỉ đạo thực hiện giáo dục toàn diện, đại trà, phòng Giáo dục Trung học luôn quan tâm chỉ đạo về chất lượng mũi nhọn. Tại kì thi chọn học sinh giỏi quốc gia lớp 12 các môn văn hóa, Hà Tĩnh có 10 đội tuyển với 60 học sinh tham gia thi. Kết quả: 49 em đạt giải (trong đó, 10 giải nhì, 25 giải ba, 14 giải khuyến khích), chiếm tỉ lệ: 82% (tỉ lệ chung toàn quốc là 56%), tăng hơn so với năm học 2008 - 2009 là 3 giải, chiếm tỉ lệ 5%, đặc biệt là số lượng giải cao tăng lên đáng kể. Hà Tĩnh tiếp tục nằm trong Top các tỉnh dẫn đầu về HSG quốc gia. Kì thi chọn học sinh giỏi giải toán trên máy tính cầm tay lần thứ 10 các môn Toán, Vật lý, Hoá học, Sinh học, đoàn học sinh Hà Tĩnh gồm 6 đội tuyển với 30 học sinh dự thi đã giành được thành tích xuất sắc: Giải nhất toàn đoàn, với 25 giải cá nhân (có 4 giải nhất, trong đó có em Lê Thị Thu Hiền - môn Toán lớp 9, đạt điểm tối đa 50/50). Cuộc thi chọn học sinh giỏi giải toán qua Internet lần thứ 2 cho học sinh lớp 5 và lớp 9, đoàn Hà Tĩnh gồm 40 học sinh tham gia (mỗi đội 20 em). Kết quả, giải đồng đội lớp 9 giành huy chương vàng; giải cá nhân có 3 huy chương vàng, 4 huy chương bạc, 6 huy chương đồng, 3 bằng danh dự. Những thành tích này vượt trội so với năm học 2008 - 2009.  

    Quán triệt quan điểm bồi dưỡng nhân tài cho địa phương và đất nước, trong công tác chỉ đạo mũi nhọn, bên cạnh chỉ đạo toàn diện, ngành luôn quan tâm thường xuyên đối với trường Chuyên tỉnh từ việc xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm thiết bị dạy học, bồi dưỡng đội ngũ, thực hiện chế độ chính sách cho giáo viên, tuyển chọn học sinh cho đến thực hiện chương trình, qui chế chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới công tác quản lý, xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực. Trong năm học 2009 -2010, công tác xây dựng cơ sở vật chất, đội ngũ CB, GV, NV và nâng cao chất lượng giáo dục của trường Chuyên tỉnh đã được đẩy mạnh nhằm thực hiện tốt Chương trình quốc gia: "Phát triển và hiện đại hóa hệ thống các trường THPT chuyên giai đoạn 2008-2015". Hiện nay, trường Chuyên tỉnh đã được xây dựng ở địa điểm mới với diện tích khuôn viên và cơ sở vật chất khá hiện đại; phấn đấu trong năm học 2010 - 2011 trường chuyển về địa điểm mới. Công tác tuyển chọn học sinh đảm bảo đúng các qui định của Bộ, chất lượng khá; tuyển chọn đội ngũ cán bộ, giáo viên được thực hiện chặt chẽ, đúng quy trình. Hàng năm, những giáo viên tốt nghiệp Đại học loại giỏi, những giáo viên đạt danh hiệu thủ khoa, á khoa trong các hội thi giáo viên giỏi tỉnh đều được tuyển chọn về trường Chuyên tỉnh; nhiều giáo viên được cử đi đào tạo thạc sĩ (hiện tại có 22 GV có bằng Thạc sĩ, chiếm tỉ lệ 30,14%  GV của trường).

     Năm qua, dưới sự chỉ đạo của Ban giám đốc Sở GDĐT, phòng Giáo dục Trung học đã phối hợp với Đài phát thanh truyền hình tỉnh tổ chức chương trình “Rạng rỡ Hồng Lam” cho học sinh cấp THPT và cấp THCS trên sóng truyền hình tỉnh được sự cổ vũ, hưởng ứng nhiệt tình của học sinh, phụ huynh và nhân dân. Nhân dịp kỉ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2009, Sở GDĐT Hà Tĩnh đã phối hợp với Bưu điện tỉnh tổ chức cuộc thi viết thư cho các thầy, cô giáo. Đây là cách để các em bày tỏ lòng biết ơn đối với thầy, cô giáo; thể hiện được truyền thống tôn sư, trọng đạo của dân tộc ta và cũng là nhằm hưởng ứng phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” do Bộ GDĐT phát động. Cuộc thi có ý nghĩa thiết thực, mang tính nhân văn cao cả. Song song với việc chỉ đạo và thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, phòng Giáo dục Trung học còn phối kết hợp với các tổ chức, cơ sở trường học trong việc  chăm sóc các di tích, danh thắng ở trên địa bàn trường đóng như mộ Trần Phú, khu lưu niệm Hà Huy Tập, khu lưu niệm Nguyễn Du, nhà thờ Nguyễn Công Trứ, khu di tích Ngã ba Đồng Lộc, tượng đài, nghĩa trang liệt sĩ ở các huyện, xã, phường ... Các trường cũng đã thường xuyên tổ chức các trò chơi dân gian, tổ chức các buổi sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, hát các làn điệu dân ca của quê hương....Tất cả những hoạt động này đã góp phần tích cực trong việc bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm tốt đẹp đối với quê hương, đất nước cho thế hệ trẻ và có tác dụng tích cực trong việc xây dựng ý thức học tập cho học sinh.

     Với những thành tích đạt được,  liên tục trong 4 năm qua phòng Giáo dục Trung học Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Tĩnh được Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá là đơn vị dẫn đầu lĩnh vực Giáo dục Trung học và đã được Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, UBND Tỉnh Hà Tĩnh nhiều lần tặng bằng khen, cờ thi đua.

     Một năm đi qua, với những đóng góp và thành tích mà phòng Giáo dục Trung học đã đạt được luôn để lại niềm tin yêu và sự kì vọng lớn của Đảng bộ, nhân dân và Ngành giáo dục và đào tạo Hà Tĩnh. Hy vọng, bước sang năm học mới - năm học 2010-2011, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Tĩnh nói chung và phòng Giáo dục Trung học nói riêng sẽ tạo nên những kì tích lớn, góp phần làm rạng rỡ thêm lịch sử truyền thống của giáo dục Tỉnh nhà, xứng danh với vùng đất “ Địa linh, Nhân kiệt”.

     .Thanh Hà