Bản in

Phân luồng, hướng nghiệp học sinh sau tốt nghiệp THCS và THPT

       Sau gần 10 năm thực hiện Nghị quyết TW 2 (Khóa VIII) và 5 năm triển khai thực hiện Chiến lược phát triển GD&ĐT 2001 -2010, nền giáo dục nước ta đã có bước phát triển mới về quy mô và các điều kiện đảm bảo chất lượng góp phần quan trọng vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

 


       Sự nghiệp GD&ĐT Hà Tĩnh đang đứng tr­ước những vận hội và khó khăn thách thức mới trong việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược của Đảng: Luật Giáo dục (sửa đổi) đã và đang đi vào cuộc sống; UBND Tỉnh đã ban hành Quyết định 919/2005/QĐ-UB-VX phê duyệt Đề án PCGD bậc Trung học. Từ nay đến năm 2010, toàn ngành tập trung phấn đấu củng cố vững chắc và phát huy thành quả PCGDTH - XMC và PCGDTHCS, đạt chuẩnPCGD bậc Trung học theo chủ trương của Đảng và Chính phủ; đẩy mạnh tốc độ xây dựng tr­ường đạt chuẩn Quốc gia ở các cấp học, ngành học, nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục toàn diện và đáp ứng nhu cầu về nguồn nhân lực phục vụ đắc lực sự nghiệp CNH - HĐH.

     Xã hội hoá giáo dục trong việc thực hiện chủ trương phân luồng là tư tưởng chỉ đạo mang tính chiến lược, là giải pháp tổng thể nhằm góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu, cũng như giải quyết bài toán của giáo dục phổ thông: HS sau THCS và THPT sẽ bước vào những lối rẽ nào ?.
 GD&ĐT Hà Tĩnh trong hơn 60 năm qua đã xây dựng được một nền giáo dục mang đúng bản chất cách mạng tốt đẹp: nền giáo dục của dân, do dân, vì dân, h­ướng tới một xã hội học tập. Tuy nhiên, trong thực tế, không phải ai cũng có được nhận thức đầy đủ, thấu suốt các chủ trương, quan điểm về GD&ĐT; trong tâm lý của đời sống xã hội và dư luận vẫn còn tồn tại những nhận thức chưa thật đúng với bản chất của vấn đề, cái nhìn thiếu sâu sắc, hệ thống trong việc giải quyết bài toán nói trên.
Trước hết, xin được nêu lại cụ thể một số mục tiêu Chiến lược phát triển của GD&ĐT đối với các cấp học, ngành học từ nay đến năm 2010, có liên quan đến bài viết:
     Cấp THCS: cung cấp cho HS học vấn THCS và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp, tạo điều kiện để học sinh được tiếp tục học tập, hoặc đi vào cuộc sống lao động, đạt chuẩn phổ cập THCS ở các thành phố đô thi, vùng kinh tế phát triển vào năm 2005, trong cả nước vào 2010…; Cấp THPT: thực hiện chương trình phân ban hợp lý, nhằm đảm bảo cho HS có được học vấn phổ thông cơ bản theo một chuẩn thống nhất, đồng thời tạo điều kiện cho sự phát triển năng lực của mỗi HS; giúp họ có những hiểu biết về kỹ thuật, được hướng nghiệp, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc phân luồng sau THPT: hoặc vào đời, hoặc chọn ngành nghề học tiếp sau khi tốt nghiệp…; Dạy nghề và TCCN: quan tâm hơn nữa đến việc phát triển hệ thống dạy nghề và đảm bảo chất lượng; gắn đào tạo với nhu cầu sử dụng, với việc làm trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao đông; đáp ứng nhu cầu nhân lực các ngành, các địa phương, đặc biệt là nhu cầu nhân lực của các khu công nghiệp, khu chế xuất, các ngành kinh tế mũi nhọn và xuất khẩu lao động, khu vực nông thôn; mở rộng quy mô đào tạo kỹ thuật viên, nhân viên nghiệp vụ có kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp ở trình độ trung cấp dựa trên nền học vấn THCS; hình thành hệ thống đào tạo kỹ thuật thực hành, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội; sớm phát triển mạng lưới các cơ sở dạy nghề trong phạm vi toàn quốc; bảo đảm cho tất cả các địa phương đều có trường dạy nghề, các quận huyện ít nhất có một trung tâm dạy nghề.
     Theo tiêu chuẩn PCGD bậc Trung học (PCGDTH), các địa phương cần bảo đảm huy động được 95% trở lên số đối tượng phổ cập đã tốt nghiệp THCS vào học THPT, Bổ túc THPT, TCCN và Dạy nghề (có ít nhất 15% vào các trường Dạy nghề và 15% vào các trường TCCN). Theo đó, tỉ lệ huy động HS tốt nghiệp THCS vào THPT, BTTHPT tối đa là 70%. Như vậy, thực hiện PCGD bậc THPT không có nghĩa là chúng ta phải huy động tất cả HS tốt nghiệp THCS vào THPT và BTTHPT.
     Chủ trương và quan điểm chỉ đạo của Đảng về giáo dục là: HS sau THCS và THPT không chỉ có duy nhất một luồng là tiếp tục học văn hoá ở những bậc cao hơn (dù đó là loại hình trường công lập hay ngoài công lập). Điều này chỉ đúng với những HS thực sự có đủ điều kiện năng lực để tiếp cận và chiếm lĩnh những đỉnh cao của tri thức (thể hiện qua kết quả của quá trình học tập và các kỳ thi, xét); số còn lại, cần phải được gia đình, nhà trường và xã hội thực hiện việc phân luồng thông qua hoạt động giáo dục hướng nghiệp để có cơ sở lựa chọn các bước tiếp theo một cách khoa học và hợp lý.
     Phân luồng sau mỗi cấp học là việc giúp HS chủ động lựa chọn con đường tiếp tục học tập hoặc đi vào một lĩnh vực nghề nghiệp nào đó phù hợp với hoàn cảnh, năng lực của các em và yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội của địa phương, đất nước; trên bình diện xã hội, hướng nghiệp có thể hiểu như một hệ thống tác động của xã hội về mặt giáo dục học, y học, xã hội học, kinh tế học v.v…nhằm giúp cho thế hệ trẻ chọn được nghề vừa phù hợp năng lực, nguyện vong, sở trường của cá nhân, vừa đáp ứng được nhu cầu nhân lực của các lĩnh vực sản xuất trong nền kinh tế quốc dân; trên bình diện nhà trường phổ thông, hướng nghiệp là một hình thức hoạt động dạy của thầy và học của trò; hướng nghiệp được coi như là công việc của tập thể sư phạm có mục đích giáo dục HS trong việc chọn nghề, giúp các em tự quyết định nghề nghiệp tương lai trên cơ sở phân tích khoa học về năng lực của bản thân và nhu cầu nhân lực của các ngành sản xuất trong xã hội.
      Bước vào thế kỷ XXI, sự nghiệp CNH - HĐH của quê hương, đất nước được đẩy mạnh theo hướng rút ngắn nhằm “đi tắt, đón đầu” trong phát triển, nếu không sẽ bị tụt hậu. Một trong những vấn đề quan trọng của công tác hướng nghiệp là phải gắn việc chọn nghề của thanh niên với với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động ở từng địa phương. Trong tổng thu nhập quốc nội (GDP), tỉ trọng công nghiệp hoá và dịch vụ sẽ tăng lên, tỉ trọng nông nghiệp sẽ giảm dần. Tình hình đó, tất sẽ dẫn đến những chuyển biến trong hệ thống ngành nghề. Sẽ có phần đông thanh niên nông thôn đi vào ngành nghề phi nông nghiệp. Quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn sẽ làm xuất hiện những nghề mà trên địa bàn trước đây chưa có, nhiều làng nghề truyền thống được khôi phục…
      Vậy là đã rõ, phân luồng thông qua hoạt động hướng nghiệp có ý nghĩa giáo dục, chính trị, kinh tế và xã hội rất thiết thực; nội dung này không chỉ bó hẹp trong phạm vi nhiệm vụ riêng của ngành giáo dục mà là vấn đề chung của cả cộng đồng. Thực tiễn giáo dục đã chứng minh, địa phương nào mà ở đó cấp uỷ, chính quyền, nhân dân và ngành giáo dục đồng thuận, nhận thức đầy đủ, đưa ra các hành động giáo dục đúng đắn, quyết liệt thì ở đó cơ hội đáp ứng nhu cầu học tập phù hợp với mọi đối tượng HS, mở dần về hướng phát triển là rộng rãi; ngược lại, nhận thức phiến diện, sai lạc có phần định kiến, cộng với nét tâm lý chuộng bằng cấp thì bài toán kia mãi vẫn chỉ là vấn đề muôn thuở.
     Thực hiện Quyết định số: 1655 /QĐ-UBND ngày 04 tháng 7 năm 2006 của UBND tỉnh Hà Tĩnh Về việc giao chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 THPT, BTTHPT năm 2006-2007, Ngành Giáo dục đang tiến hành tuyển sinh để chuẩn bị vào năm học mới. Cần khẳng định rằng, các chỉ tiêu cụ thể đều được tính toán, cân nhắc kỹ lưỡng về hiệu quả của việc thực hiện kế hoạch, đồng thời được xây dựng trên khả năng hiện có về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên của các nhà trường. Năm học này, tỉ lệ tuyển sinh vào lớp 10 THPT, BTTHPT toàn tỉnh ta là 79%. Đây là tỉ lệ khá cao, trong khi tỉ lệ đăng ký vào các trường TCCN, Dạy nghề lại rất khiêm tốn. Bởi vậy, để thực hiện nhiệm vụ PCGDTH, trong thời gian tới, chúng ta cần quan tâm đẩy mạnh hơn nữa việc phát triển các trường TCCN, Dạy nghề và tăng cường công tác tuyển sinh, nâng tỉ lệ HS sau THCS vào học các trường này.
Hiện nay, ở tỉnh ta, ngoài các cơ sở giáo dục THPT (công lập, bán công, dân lập và các Trung tâm GDTX) còn có 11 Trung tâm Kỹ thuật Tổng hợp Hướng nghiệp, phân bổ đều khắp 11 huyện, thị xã. Theo báo cáo của TTKTTH - HN Đức Thọ (một địa bàn có truyền thống về học hành khoa bảng), năm học 2006 - 2007, thực hiện Quyết định 20/2006 của UBND tỉnh, cơ sở này được giao 200 chỉ tiêu Bổ túc THPT đào tạo nghề; từ 31/5/2006, Trung tâm đã chủ động thông báo chỉ tiêu và phương thức tuyển sinh, đào tạo đến tận các lớp HS THCS (lớp 9). Thế nhưng, đến nay, (31/7/2006) Trung tâm mới chỉ nhận được 05 hồ sơ đăng ký; đầu tháng 6 năm 2006, cũng trung tâm này đã phối hợp với Trường CNKT và Bồi dưỡng Nghiệp vụ Xây dựng (Bộ Xây dựng) tổ chức đào tạo nghề ngắn hạn (thợ nề); sau khoá học sẽ giới thiệu việc làm, nếu người học có nhu cầu xuất khẩu lao động, sẽ được tư vấn, trợ giúp pháp lý để vay vốn ngân hàng nhưng vẫn không có người đăng ký….Còn nữa, trong các kỳ tuyển sinh TCCN hàng năm, Bộ GD&ĐT đã chỉ đạo các trường TCCN mở rộng đối tượng tuyển sinh cả với học sinh tốt nghiệp THCS; riêng năm 2006, có đến 114 trường TCCN trong toàn quốc tuyển học sinh THCS và chủ yếu là theo hình thức xét tuyển (xem Những điều cần biết về tuyển sinh TCCN năm 2006).
      Tóm lại, cơ hội đáp ứng nhu cầu học tập phù hợp mọi đối tượng HS là rộng mở và khoáng đạt. Vấn đề là, chúng ta cần khẩn trương thay đổi nhận thức, tâm lý và đưa ra các giải pháp hữu hiệu để hành động. Nói cách khác, xa rời nhiệm vụ phân luồng, coi nhẹ giáo dục lao động, không gắn nhà trường với đời sống sản xuất …tất yếu gặp phải sự lúng túng trong hành động để rồi vội vàng quy chụp có tính bao quát: mấy trăm HS tốt nghiệp THCS không được tiếp tục đến trường. Thiết nghĩ, đây là điều cần phải tiếp tục được tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về việc lựa chọn nghề nghiệp cho tương lai một cách sâu rộng trong toàn xã hội.
     Giáo dục là lĩnh vực có phạm vi ảnh hưởng mang tầm phổ quát. Bất cứ ai cũng được thụ hưởng ít nhiều những thành quả của giáo dục và đều dự phần trách nhiệm vào việc duy trì, thúc đẩy lĩnh vực này không ngừng phát triển. Bàn bạc, thảo luận về giáo dục đương nhiên cũng là vấn đề mang tính xã hội. Tuy nhiên, các nội dung phải được quán triệt, nhìn nhận thấu đáo dưới ánh sáng quan điểm, đường lối của Đảng, chủ trương của Nhà nước và cần được trao đổi trên tinh thần xây dựng cũng như đảm bảo yêu cầu của văn hoá giao tiếp.
 
  • Nguyễn Văn Quang - Phó phòng GDCN (Sở GD&ĐT Hà Tĩnh)

 




Tin mới nhất Tin mới nhất