Bản in

Hệ thống trung tâm học tập cộng đồng tại Hà Tĩnh

Xây dựng xã hội học tập là một chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước và là quy luật của sự phát triển kinh tế - xã hội, chuyển từ kinh tế nông nghiệp lạc hậu sang kinh tế tri thức. Vì vậy, việc học tập đã trở thành đòi hỏi bức bách, thành nguyên tắc, nghĩa vụ để con người có khả năng thích ứng hội nhập cộng đồng và xã hội hiện đại.


   Với ý nghĩa đó xã hội học tập mang 2 đặc điểm cơ bản: tất cả trẻ em trong đổ tuổi đều được đến trường đi học (giáo dục chính quy); tất cả những người trưởng thành, người lớn, người lao động nói chung đều phải có ý thức, bổn phận học tập dưới nhiều hình thức khác nhau, đó là những hình thức học tập linh hoạt thuận lợi cho người lao động, phù hợp với điều kiện sống của người học (giáo dục không chính quy).

    Một trong những giải pháp quan trọng để xây dựng xã hội học tập (XHHT) theo Quyết định 112/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ là xây dựng và phát triển hệ thống trung tâm học tập cộng đồng (TTHTCĐ), đây là công cụ thiết yếu để xây dựng XHHT từ cơ sở. Vì vậy, việc xây dựng phát triển hệ thống TTHTCĐ có ý nghĩa hết sức quan trọng.

   Trên cơ sở các văn bản chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, với chức năng quản lý về GD&ĐT ở địa phương, Sở GD&ĐT đã giao cho Phòng GDTX tham mưu chỉ đạo quá trình xây dựng phát triển hệ thống TT HTCĐ trên địa bàn toàn tỉnh.
   Trung tâm HTCĐ là cơ sở giáo dục không chính quy, được thành lập ở xã (phường, thị trấn) nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho mọi người ở mọi lứa tuổi được học tập thường xuyên, học suốt đời; được phổ biến kiến thức và sáng kiến kinh nghiệm trong sản xuất và cuộc sống, góp phần xoá đói giảm nghèo, tăng năng suất lao động, giải quyết việc làm; nâng cao chất lượng cuộc sống của từng người dân và cả cộng đồng; là nơi thực hiện phổ biến chủ trương, chính sách, pháp luật đến với mọi người dân (Điều 3 - Quy chế tổ chức và hoạt động của TTHTCĐ).
    Trung tâm HTCĐ là loại hình học tập mới, chưa có mô hình cụ thể, lại hoạt động trong điều kiện khó khăn về nhiều mặt: cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động, cán bộ phụ trách, nội dung chương trình, tài liệu học tập,... hầu như đang ở “vạch xuất phát”. Đây là một bài toán đang đi tìm lời giải.
    Trước tình hình đó, Phòng GDTX đã phối hợp với Hội Khuyến học và các địa phương trong tỉnh chỉ đạo điểm ở một số xã. Đầu tiên là TTHTCĐ xã Kỳ Nam, Kỳ Thọ (Kỳ Anh), tiếp đến là xã Tùng Lộc (Can Lộc), Sơn Châu (Hương Sơn),… Sau một thời gian mò mẫm vừa tổ chức, xây dựng, vừa hoạt động và đúc rút kinh nghiệm, các TTHTCĐ ở đây đã có nhiều hoạt động thiết thực, xuất hiện nhiều nhân tố mới tích cực: giải quyết tốt mối quan hệ “vừa làm – vừa học”, đáp ứng được yêu cầu “cần gì học nấy”, thích ứng với xu thế thời đại “học tập liên tục, suốt đời” phù hợp với nhu cầu thực tiễn của các tầng lớp nhân dân trong vùng, phục vụ tích cực việc thực hiện các mục tiêu chính trị - kinh tế – xã hội của địa phương, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nâng cao trình độ học vấn, thông qua đó nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân về mọi mặt...
    Trên cơ sở nhìn nhận, đánh giá quá trình tổ chức thí điểm xây dựng mô hình TTHTCĐ ở một số địa phương, Phòng GDTX đã phối hợp với Hội Khuyến học tỉnh tham mưu với Tỉnh uỷ ban hành Chỉ thị số 23/CT-TU “Về việc phát huy sức mạnh của toàn dân xây dựng xã hội học tập từ cơ sở” và UBND tỉnh đã ra Quyết định số 1328/QĐ/UB-VX ban hành Quy chế tạm thời “Về tổ chức hoạt động của Trung tâm học tập cộng đồng” nhằm tạo hành lang pháp lý cho các địa phương trong tỉnh tiến hành thành lập, xây dựng và củng cố TTHTCĐ.
    Trong quá trình chỉ đạo, Phòng GDTX đã quan tâm nghiên cứu, học tập kinh nghiệm những đơn vị điển hình của các tỉnh bạn, tranh thủ ý kiến chỉ đạo của Vụ GDTX (Bộ GD&ĐT) về phương pháp xây dựng phát triển TTHTCĐ. Từ đó tích cực chủ động phối hợp với các phòng chuyên môn của Sở và các ban ngành cấp tỉnh.Đặc biệt là phối hợp với Hội Khuyến học tỉnh để tổ chức nhiều khoá tập huấn chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ chỉ đạo phòng GD&ĐT và cán bộ quản lý các TTHTCĐ. Định kỳ tiến hành kiểm tra, đôn đốc hướng dẫn các địa phương quan tâm đầu tư, củng cố phát triển hệ thống TTHTCĐ. Hằng năm tổ chức đánh giá nhận xét, kịp thời đề xuất cấp có thẩm quyền biểu dương khen thưởng những đơn vị có thành tích cao trong việc chỉ đạo phát triển nâng cao chất lượng, phát huy hiệu quả hoạt động của TTHTCĐ.v.v… đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của các tầng lớp nhân dân. Sau ngày Bộ GD&ĐT ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của TTHTCĐ (tháng 3/2008), Phòng GDTX đã chủ động tham mưu với Sở để có nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị kiện toàn lại tổ chức bộ máy quản lý; tiếp tục hướng dẫn về nghiệp vụ tổ chức quản lý lớp học, … vì vậy công tác tổ chức, nề nếp hoạt động ngày càng có chuyển biến rõ nét.
    Với các biện pháp chỉ đạo tích cực trên đây, hệ thống TTHTCĐ tỉnh nhà phát triển khá nhanh về số lượng, không ngừng nâng cao về chất lượng hoạt động. Sau đây là một số kết quả bước đầu:
1, Về số lượng TTHTCĐ được thành lập qua các năm:

Năm
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
Số xã
261
261
261
261
261
261
262
262
Số TTHTCĐ
2
19
134
202
227
257
261
261
Tỷ lệ (%)
0.8
7.3
51.3
77.4
87.0
98.5
99.6
99.6

Qua tiến trình hình thành mạng lưới TTHTCĐ thể hiện: Từ năm 2003 trở về sau này (tức là sau khi Chỉ thị 23 của Tỉnh uỷ ra đời), tiến độ thành lập TTHTCĐ phát triển rất nhanh, đến nay toàn tỉnh đã có 99,6% xã, phường, thị trấn thành lập được TTHTCĐ, vượt kế hoạch chung do Bộ GD&ĐT đề ra.
2, Chất lượng và hiệu quả: Tuy mới thành lập nhưng nhờ có sự chỉ đạo đồng bộ và tích cực, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của nhân dân, thích ứng với thực tế khách quan nên đã có nhiều trung tâm hoạt động có hiệu quả ngay. Hiện nay, toàn tỉnh có 40% trung tâm hoạt động có hiệu quả cao. Tiêu biểu là: Kỳ Anh 19 (57,6%), Can Lộc 14 (46,7%), Cẩm Xuyên 13 (48,2%), Hương Sơn 10 (35,5%), Đức Thọ 10 (35,7%), Hương Khê 9 (40,9%), Vũ quang 1 (8,3%),...
+ Nội dung học tập của TTHTCĐ khá đa dạng, trong đó tập trung vào các nhóm sau:
          - Nhóm thứ nhất: Phổ biến thời sự, chính trị, các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, phổ biến và giải thích pháp luật của Nhà nước.
         - Nhóm thứ hai: Bồi dưỡng, cập nhật những kiến thức về kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt, chuyển giao công nghệ, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất.
           - Nhóm thứ ba: Tư vấn nghề nghiệp, về sức khoẻ, cuộc sống,... 
           - Nhóm thứ tư: Sinh hoạt văn hoá, văn nghệ, thể thao.
           - Nhóm thứ năm: Học chương trình xoá mù chữ, sau xoá mù chữ.
Những nội dung đó phù hợp với nhu cầu học tập của các loại đối tượng trong cộng đồng dân cư, đáp ứng nhu cầu hiểu biết để nâng cao chất lượng cuộc sống. Trong chương trình đó, một người có thể học đồng thời nhiều nội dung.
+ Cách thức tổ chức: Tuỳ theo nội dung cần truyền đạt mà Ban quản lý trung tâm liên hệ với các đơn vị chuyên môn để tổ chức lớp học. Nếu là nội dung về sức khoẻ thì mời cán bộ y tế lên lớp, về nông nghiệp thì mời cán bộ nông nghiệp lên lớp, nếu là những vấn đề về thời sự chính trị thì mời Ban tuyên giáo huyện, thị uỷ lên lớp,... Về số lượng: lớp học có thể nhiều người học, có thể ít người học tuỳ theo số lượng học viên của các nhóm cùng sở thích. Thời gian có thể dài hay ngắn tuỳ vào nội dung; có thể học ban ngày, có thể học ban đêm, tuỳ thuộc vào thời tiết, mùa vụ và điều kiện địa phương,...
+ Kết quả hoạt động: Tuy là mô hình mới và hoạt động trong điều kiện còn nhiều khó khăn, vừa hoạt động vừa rút kinh nghiệm, nhưng các hoạt động của hệ thống các TTHTCĐ đã mang lại kết quả bước đầu rất đáng trân trọng, biểu hiện trên nhiều mặt:
- Số lượng người tham gia: Trong thời gian qua đang trong quá trình hình thành hệ thống TTHTCĐ, do đó nội dung học tập và số lượng người học ở các trung tâm có sự khác nhau. Có trung tâm mở được khá nhiều lớp, thu hút nhiều người tham gia, như xã Kỳ Thọ (Kỳ Anh), trung tâm ra đời sớm nhất (năm 2001). Sau gần 7 năm hoạt động, trung tâm đã mở được 215 lớp học, với 7651 lượt người tham gia (bình quân mỗi tháng mở được 3 lớp, với 120 lượt người tham gia học tập). Hoặc xã Kỳ Nam (một xã khó khăn của huyện Kỳ Anh), trung tâm ra đời cùng lúc với TTHTCĐ xã Kỳ Thọ, nội dung học tập của trung tâm này có sự khác biệt so với Kỳ Thọ. Nếu ở Kỳ Thọ tập trung chủ yếu vào các chuyên đề về phát triển cộng đồng và mang tính chất văn hoá - xã hội nhiều hơn, thì Kỳ Nam lại nghiêng về những nội dung thuộc lĩnh vực sản xuất và quản lý sản xuất.
Ngoài các trung tâm nói trên, còn rất nhiều TTHTCĐ hoạt động khá hiệu quả, thu hút rất nhiều người tham gia, như các trung tâm của xã Kỳ Tiến, Kỳ Thư, Kỳ Trinh (Kỳ Anh); Tùng Lộc, Bình Lộc, Mỹ Lộc, Đồng Lộc, Thị trấn (Can Lộc); Cương Gián, Xuân Yên, Xuân Viên (Nghi Xuân); Trường Sơn, Tùng ảnh, Đức Dũng (Đức Thọ); Hương Vĩnh, Hương Bình, Gia Phố (Hương Khê),Sơn Châu, Sơn Trường, Sơn An, Sơn Hoà (Hương Sơn); Cẩm Bình, Cẩm Yên (Cẩm Xuyên),Thạch Bằng, Thạch Châu (Lộc Hà), Thạch Tân (Thạch Hà); Thạch Linh (Thành phố), v, v,...
Theo báo cáo chưa đầy đủ của các TTHTCĐ thì số lượt người tham gia học tập tại các TTHTCĐ xã, phường, thị trấn ngày càng nhiều hơn, nội dung học tập phong phú hơn. Các nội dung được triển khai, có hiệu quả nhất là: Kỷ thuật nuôi tôm, nuôi cua, nuôi cá (Kỳ Anh, Nghi Xuân, Cẩm Xuyên, Thạch Hà, Can Lộc), trong đó, hiệu quả nhất là mô hình “Cá - Lúa kết hợp” (Can Lộc); “Kỹ thuật nuôi bò lai” ( Đức Thọ, Hồng Lĩnh, Can Lộc); Kinh nghiệm “làm kinh tế trang trại” (Hương Khê, Hương Sơn, Kỳ Anh); Kinh nghiệm “cải tạo vườn tạp” (Thạch Hà, Cẩm Xuyên); “Kỹ thuật sử dụng thuốc trừ sâu hại lúa” ở hầu hết các huyện, thị xã; Đặc biệt các chuyên đề về “thời sự – chính trị, phổ biến chính sách, pháp luật” được tổ chức thường xuyên, đã thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia; các chuyên đề về “an toàn giao thông, chống tệ nạn ma tuý, mại dâm...” được tổ chức ở thị xã Hà Tĩnh và thị xã Hồng lĩnh; các chuyên đề về “sức khoẻ sinh sản và kế hoạch hoá gia đình” được phổ biến cho chị em phụ nữ ở hầu hết các địa bàn,...
 - Kết quả về kinh tế: Tại các TTHTCĐ không trực tiếp làm ra của cải, nhưng nó là công cụ gián tiếp làm tăng năng suất và hiệu quả lao động. Thông qua các lớp tập huấn về kỹ thuật thâm canh, kỹ thuật chăn nuôi, kiến thức khoa học và kinh nghiệm quản lý kinh tế, các lớp chuyển giao công nghệ, . . . đã góp phần làm thay đổi tư duy về kinh tế, thay đổi về cơ cấu mùa vụ, chuyển dịch về cơ cấu cây trồng, vật nuôi, ... phù hợp với điều kiện địa lý, thích nghi với môi trường, đáp ứng nhu cầu thị trường, và dĩ nhiên là hiệu quả kinh tế sẽ cao hơn. Chưa có số liệu cụ thể đối chứng để thấy rõ được hiệu quả kinh tế, nhưng qua ý kiến của những người dân đã được học tập tại các TTHTCĐ đều khẳng định: các kiến thức học được ở các TTHTCĐ rất sát thực, góp phần giải toả được những vướng mắc, khó khăn cụ thể của từng bộ phân dân cư trong làm ăn, sinh sống, góp phần xoá đói, giảm nghèo và vươn lên giàu có (điển hình như nhóm 47 phụ nữ ở xóm Sơn Đông, xã Kỳ Thọ, hoặc gia đình ông Cao Văn Dương ở xã Kỳ Nam,...
- Về Văn hoá - Xã hội: Thông qua các lớp học tại các TTHTCĐ, người dân được tiếp cận, nắm bắt được những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước kịp thời; Phát huy được tính dân chủ, kỷ cương ở cơ sở, góp phần khắc phục các hiện tượng tiêu cực; nếp sống văn hoá, văn minh được củng cố, tránh được những hiện tượng mê tín, dị đoan, loại bỏ dần những hủ tục lạc hậu; công tác khuyến học được đẩy mạnh; vấn đề sức khoẻ – kế hoạch hoá gia đình, môi trường sinh thái được người dân quan tâm hơn, v, v, ...
      Tóm lại, tuy mới hoạt động trong thời gian ngắn và đang trong quá trình vừa hình thành, vừa xây dựng, cũng cố, nhưng những kết quả đạt được bước đầu là rất to lớn và hiệu quả, có ý nghĩa thiết thực trong việc thực hiện “Chương trình hành động quốc gia giáo dục cho mọi người”, góp phần đáng kể vào mục tiêu nâng cao dân trí, xoá đói giảm nghèo, nâng cao chất lượng cuộc sống ở địa phương. Những thành tích đạt được trên đây là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố, trong đó có sự đóng góp nhất định của Phòng Giáo dục Thường xuyên..
 
  • Nguyễn Duy Tiệp - Trưởng phòng GDTX (Sở GD&ĐT Hà Tĩnh)

 



Các thông tin khác:

Tin mới nhất Tin mới nhất