Giới thiệu sách: Ghi chép về nhà giáo - liệt sỹ

Kính thưa các thầy giáo, cô giáo và các em học sinh thân mến!

       Trong dòng chảy ký ức chiến tranh Việt Nam, hình ảnh người lính được tái hiện đậm nét trong nhiều loại hình nghệ thuật. Tuy nhiên, hình tượng nhà giáo - liệt sĩ, những con người đi giữa hai trận tuyến “cầm phấn” và “cầm súng”, lại ít được phản ánh một cách đầy đủ và có hệ thống. Tập sách Ghi chép về nhà giáo – liệt sĩ (Tập 1) của nhà giáo - nhà văn Lê Văn Vỵ vừa được ấn hành tại Nhà xuất bản Đại học Vinh vào đầu tháng 11/2025, là một nỗ lực nghiêm túc nhằm lấp đầy khoảng trống này. Cuốn sách là nguồn tư liệu quý,  vô cùng chân thực tri ân 29 nhà giáo liệt sỹ đúng dịp 20 tháng 11 năm 2025.

Tập sách gồm 26 ghi chép về 29 nhà giáo-liệt sĩ, mỗi ghi chép là một lát cắt của cuộc đời một nhà giáo - liệt sĩ từng sống, giảng dạy và chiến đấu trên mảnh đất Hà Tĩnh. Ngay từ nhan đề các bài viết như Ngọn lửa, Cõng trò đi học, Lấy thân mình che sự sống cho học sinh, Chuyến đò định mệnh, Mộ gió, Khúc vĩ thanh…, tác giả đã gợi lên những biểu tượng giàu sức ám gợi về phẩm hạnh, nhân cách và sự hy sinh của người thầy Việt Nam trong chiến tranh. Từ những câu chuyện riêng lẻ, chân dung của 29 nhà giáo - liệt sĩ với tên tuổi, tiểu sử và hoàn cảnh hi sinh cụ thể như Nguyễn Trường Bùi, Bùi Đình Chất, Nguyễn Xuân Đông, Đinh Xuân Giao, Đặng Duy Giáp, Nguyễn Văn Hậu, Trần Xuân Hoạt, Lê Quốc Hội, Trần Ngọc Lượng, Trần Thị Minh, Lê Văn Minh, Hồ Viết Mười, Nguyễn Ngọc Mỹ, Phan Văn Mỹ, Trần Xuân Tiến, Nguyễn Hữu Tứ, Phan Thị Như Thịnh, Hoàng Xuân Thọ, Trần Xuân Vanh, Nguyễn Công Việt… dần hiện lên thành một bức tranh chung: không gian của ký ức, của tinh thần bất khuất, sự quên mình hi sinh vì lý tưởng. Ở đó, người thầy hiện lên là một chủ thể kép: vừa là người gieo chữ trên bục giảng, vừa là chiến sĩ giữa lửa đạn; vừa sống giản dị, tận tâm, vừa sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy để bảo vệ học trò hoặc bước ra chiến trường khi Tổ quốc cần. Chính sự kết tinh giữa trách nhiệm nghề nghiệp và tinh thần công dân ấy, đã khiến tập sách không chỉ dừng lại ở việc phục dựng tiểu sử của những con người bình dị mà phi thường, mà còn kiến tạo một bản anh hùng ca lặng lẽ về nghề dạy học trong chiến tranh, nơi lý tưởng giáo dục hòa quyện với lý tưởng phụng sự quốc gia.

        Bằng cách lựa chọn lối ghi chép gần với tư liệu sống, nhà văn Lê Văn Vỵ đã phục dựng một phần “ký ức tập thể” của cộng đồng, nơi nỗi đau quá khứ và lòng tri ân hiện tại được cộng hưởng, cùng làm sáng rõ vẻ đẹp nhân văn về sự hi sinh cao cả của các nhà giáo trong hoàn cảnh chiến tranh. Chính sự song hành giữa nỗi đau riêng và giá trị chung ấy khiến cuốn sách không chỉ là một tài liệu lịch sử - giáo dục, mà còn là một thông điệp lặng lẽ nhưng thấm thía về sức mạnh của quá khứ, về vẻ đẹp của lòng hi sinh cao cả của ông cha vì nền độc lập của dân tộc. Chúng ta hiểu thêm rằng lịch sử của dân tộc còn có thêm một mảng màu từ những người thầy cô âm thầm, giản dị nhưng sẵn sàng gánh vác trách nhiệm công dân tới cùng. Những nhà giáo – liệt sỹ ấy đã góp phần viết tiếp lịch sử bằng cả phấn trắng và máu đỏ, bằng những bài giảng còn dang dở, những dự định chưa thành và những ước mơ thầm lặng cho thế hệ sau.

    Đặc biệt trong cuốn sách có viết về liệt sĩ Đặng Duy Giáp là bố chồng của cô giáo Vũ Thị Thanh Hải- Giáo viên dạy bộ môn lịch sử của trường. Có hai vợ chồng liệt sĩ Trần Ngọc Lượng và Trần Thị Minh quê quán Thôn Hồng Lam , xã Nghi Xuân mà thầy trò trường THCS Nguyễn Trãi dâng hương, tri ân nhân dịp 27/7 hàng năm.

Cuốn sách có tại thư viện nhà trường mời các thầy cô giáo và các em tìm đọc hoặc có thể đặt mua để tự chủ động đọc trong thời gian phù hợp.